Wanneer gaat de nieuwe bekostiging van ECT in?

De ingangsdatum staat in de prestatie- en tariefbeschikking en de beleidsregel voor de ggz en forensische zorg van de NZa. Een nieuwsbericht geeft de richting, de beschikking geeft de exacte datum en de registratieregels. Controleer die documenten op nza.nl voordat u uw registratie en declaratie aanpast.

Mag ik ECT declareren zonder afspraak met de zorgverzekeraar?

Een nieuwe prestatie in de tariefbeschikking betekent niet automatisch dat er een productieafspraak is. Bij gecontracteerde zorg bepaalt het contract het volume en het tarief binnen de door de NZa vastgestelde grenzen. Maak de afspraak dus expliciet voordat u de behandelcapaciteit uitbreidt, en leg de registratie-instructie intern vast.

Welke protocollen heb ik nodig als ik ECT aanbied?

Minimaal een protocol voor indicatiestelling en multidisciplinaire besluitvorming, informed consent volgens de WGBO, somatische voorbereiding en anesthesie, uitvoering met monitoring van vitale functies, nazorg, en het meten van effect en cognitieve bijwerkingen. Daarbij hoort een samenwerkingsovereenkomst met het ziekenhuis of de anesthesiologie waarin de verantwoordelijkheidsverdeling staat.

Kan ECT als verplichte zorg worden ingezet?

Dat kan alleen binnen de kaders van de Wvggz. De vorm van verplichte zorg moet zijn opgenomen in de zorgmachtiging of crisismaatregel, en u moet de procedures rond uitvoering, evaluatie, dossiervorming en informatie aan de betrokkene volgen. Zonder die grondslag geldt het normale toestemmingsregime van de WGBO.

Wat controleert de IGJ bij een ECT-voorziening?

De IGJ toetst of de zorg in de praktijk overeenkomt met wat u beschrijft: bekwaamheid en beschikbaarheid van personeel, de time-out en monitoring rond de procedure, dossiervorming over indicatie en toestemming, het melden en analyseren van incidenten, en de evaluatie van behandelresultaten. Documentatie die afwijkt van de werkvloer is daarbij het grootste risico.

Nieuwe bekostiging ECT in de ggz: wat verandert er?

Wat verandert er in de bekostiging van elektroconvulsietherapie?

De NZa voert een nieuwe bekostiging in voor elektroconvulsietherapie (ECT), zodat de werkelijke kosten van deze behandeling beter worden vergoed. ECT vraagt anesthesie, een geschikte behandelruimte en extra personeel. Door die inzet apart te bekostigen wordt de behandeling voor ggz-aanbieders financieel haalbaar en krijgen cliënten met ernstige psychiatrische aandoeningen sneller toegang. De wijziging speelt binnen het zorgprestatiemodel.

Waarom de bekostiging van ECT knelde

ECT is een van de best onderbouwde behandelingen in de psychiatrie. Bij ernstige, therapieresistente depressie, psychotische depressie en catatonie is het vaak de behandeling met de grootste kans op herstel. Toch wordt ECT in Nederland op een beperkt aantal locaties aangeboden, en cliënten reizen er soms ver voor.

Dat heeft deels een organisatorische oorzaak. ECT is geen gesprek in een behandelkamer, maar een procedure onder algehele anesthesie met spierverslapping. Er is een anesthesioloog nodig, een anesthesiemedewerker, monitoring van vitale functies, een uitslaapmogelijkheid en meestal een samenwerkingsverband met een ziekenhuis. Een behandelserie bestaat uit meerdere sessies over een aantal weken, met tussentijdse evaluatie van effect en cognitieve bijwerkingen.

In het zorgprestatiemodel, dat sinds 2022 de dbc-systematiek in de ggz en forensische zorg vervangt, worden consulten, verblijfsdagen en enkele toeslagen gedeclareerd. Volgens de NZa sloot de bestaande bekostiging niet goed aan op de kosten van anesthesie en faciliteiten, wat uitbreiding van het aanbod afremde. De NZa noemt in haar nieuwsbericht over de nieuwe bekostiging precies dat als doel: de toegang tot ECT vergroten voor cliënten met ernstige psychiatrische aandoeningen.

Wat u concreet moet uitzoeken voordat u gaat declareren

Een bekostigingswijziging is nooit alleen een tariefkwestie. De prestatiebeschrijvingen, registratieregels en ingangsdatum staan in de beleidsregel en de prestatie- en tariefbeschikking voor de ggz en forensische zorg. Die documenten zijn leidend, ook boven een nieuwsbericht of een samenvatting van een branchevereniging. Controleer daarom in de actuele regelgeving op nza.nl:

vanaf welke datum de nieuwe prestaties gedeclareerd mogen worden en wat er met lopende behandelseries gebeurt;
welke beroepen en settings de prestatie mogen registreren, en of de anesthesiologische inzet door u of door het samenwerkende ziekenhuis wordt gedeclareerd;
welke registratie-eisen gelden per sessie, en hoe dit zich verhoudt tot de zorgvraagtypering en de verblijfsprestaties;
of het om maximumtarieven of vrije tarieven gaat, want dat bepaalt hoeveel ruimte u heeft in de contractering met zorgverzekeraars.

Zet daarna de afspraken met de zorgverzekeraar op papier voordat u opschaalt. Een nieuwe prestatie in de beschikking betekent niet automatisch dat er productieafspraken en volume voor zijn gemaakt. Leg de gemaakte afspraken en de interne registratie-instructie vast in uw administratieve organisatie, zodat u bij een materiële controle kunt laten zien op welke grondslag u heeft gedeclareerd.

Welke documentatie op orde moet zijn voor ECT

Wie ECT gaat aanbieden of uitbreidt, voegt een hoogrisico-behandeling toe aan het zorgaanbod. Dat raakt direct aan uw kwaliteitssysteem. De Wkkgz verplicht u tot het leveren van goede zorg en tot het systematisch verzamelen en gebruiken van informatie over de kwaliteit daarvan. De IGJ toetst bij een bezoek niet of u een mooi document heeft, maar of het beschreven proces overeenkomt met de praktijk op de afdeling.

Voor een ECT-voorziening horen in ieder geval de volgende zaken beschreven te zijn, in lijn met de richtlijn elektroconvulsietherapie van de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie:

Indicatiestelling en besluitvorming. Wie stelt de indicatie, welke second opinion of multidisciplinaire toetsing hoort daarbij, en hoe legt u de afweging vast in het dossier.
Informed consent. Informatie over effect, alternatieven en bijwerkingen, en toestemming volgens de WGBO (artikelen 7:448 en 7:450 BW). Bij wilsonbekwaamheid ter zake regelt artikel 7:465 BW de rol van de vertegenwoordiger. Beschrijf hoe u die vaststelling documenteert.
Verplichte zorg. Wordt ECT overwogen binnen een zorgmachtiging of crisismaatregel, dan moet die vorm van verplichte zorg daarin zijn opgenomen en moet u de Wvggz-procedures rond uitvoering, evaluatie en dossiervorming volgen.
Somatische voorbereiding en uitvoering. Pre-anesthesiologisch onderzoek, medicatiebeleid, time-outprocedure, monitoring van vitale functies, nazorg en de beschikbaarheid van reanimatievaardig personeel.
Effect- en bijwerkingenmeting. Vaste momenten voor het meten van symptoomverbetering en cognitieve bijwerkingen, met een beschreven afwegingsmoment om de serie voort te zetten of te stoppen.
Samenwerkingsovereenkomst. Bij uitvoering in of met een ziekenhuis: verantwoordelijkheidsverdeling, bekwaamheidseisen, incidentmelding en gegevensuitwisseling tussen beide organisaties.

Die laatste twee punten worden in de praktijk het vaakst vergeten. Een samenwerkingsovereenkomst die alleen over facilitair gebruik gaat en niets zegt over wie eindverantwoordelijk is bij een complicatie, is bij een calamiteitenonderzoek een probleem. In de praktijk vraagt dit om een protocollenset die aansluit op de bestaande processen van de organisatie.

Van bekostiging naar aantoonbare kwaliteit

Financiële ruimte is een voorwaarde voor uitbreiding, geen bewijs van kwaliteit. Zodra u ECT structureel aanbiedt, verwachten toezichthouder en verzekeraar dat het terugkomt in de rest van uw systeem: in de risico-inventarisatie, in het VIM-proces, in de melding van calamiteiten bij de IGJ binnen de wettelijke termijn van drie werkdagen, in de deskundigheidseisen van uw personeelsbeleid en in de jaarlijkse evaluatie van uw zorgaanbod. Voor ggz-aanbieders die groeien betekent dit meestal dat het kwaliteitshandboek op meerdere plekken moet worden bijgewerkt, niet alleen met één nieuw protocol.

Verwerk ook de gevolgen voor uw informatievoorziening aan cliënten en verwijzers. Wachttijden en het feit dat u ECT aanbiedt horen actueel te staan in de informatie die u publiceert en aanlevert. Verwijzers moeten weten dat de route bestaat, anders vertaalt betere bekostiging zich niet in kortere wachttijden voor de cliënt.

De kern van deze wijziging is dat een bewezen effectieve behandeling niet langer financieel wordt afgestraft. Voor bestuurders betekent dat een reëel besluit over opschaling: capaciteit, samenwerking met anesthesiologie, en documentatie die de nieuwe praktijk beschrijft zoals die werkelijk verloopt. Wie die drie op elkaar afstemt voordat de eerste extra behandelserie start, staat het sterkst bij een inspectiebezoek of een controle van de zorgverzekeraar.